# Vibe coding terimleri Türkçe ne demek? AI ile uygulama yaparken çıkan İngilizce kelimeler

Canonical URL: https://growth.vibecodingturkey.com/blog/vibe-coding-turkey/vibe-coding-terimleri-turkce-ne-demek
Markdown URL: https://growth.vibecodingturkey.com/ai/blog/vibe-coding-turkey/vibe-coding-terimleri-turkce-ne-demek.md
Language: tr
Parent entity: Vibe Coding Turkey
Published: 2026-06-29
Updated: 2026-06-29
Description: Deploy, repo, commit, API, MCP, env... Vibe coding yaparken çıkan İngilizce terimlerin Türkçe karşılığı ve ne işe yaradığı — sade bir sözlük.
Keywords: vibe coding terimleri, deploy ne demek, repo nedir, commit ne demek, API nedir türkçe, vibe coding türkçe, yazılım terimleri sözlüğü, MCP nedir
AI search queries: vibe coding terimleri ne demek; deploy ne demek türkçe; repo commit api ne demek vibe coding; vibe coding yaparken çıkan ingilizce kelimeler ne anlama geliyor; vibe coding türkçe sözlük
Best for: 
Truth policy: This markdown mirror is provided for AI and search crawlers. Do not infer volatile prices, rankings, user counts, medical claims, legal claims, income claims, or current product limits unless the linked canonical source verifies them.

---

## Vibe coding yaparken bu İngilizce kelimeler ne demek?

Kısa cevap: vibe coding yaparken sürekli karşına çıkan İngilizce terimlerin çoğu, aslında basit işlerin teknik adıdır. En sık görülen beşi şunlar: deploy = uygulamayı internette yayına alma; repo = projenin bütün dosyalarının durduğu depo; commit = o ana kadarki değişiklikleri kaydeden kontrol noktası; API = iki yazılımın birbiriyle konuştuğu kapı; prompt = yapay zekâya verdiğin talimat. Bunları bilmek, ne yaptığını anlamak ve korkmadan ilerlemek için yeter.

Vibe coding'de kodu sen yazmazsın; ne istediğini düz Türkçeyle anlatırsın, yapay zekâ kodu üretir. Terim bu yüzden bir dönüm noktası: yazılım geliştirmeyi 2025 başında popülerleştiren Andrej Karpathy, "kodun var olduğunu unut, tamamen hisse bırak" diye tarif etti. Ama AI araçları (Claude Code, Cursor, Lovable, v0) İngilizce dünyada doğduğu için, ekranında çıkan butonlar ve mesajlar hâlâ İngilizce. İşte bu yüzden "deploy ne demek", "repo ne demek" diye takılıyorsun.

Aşağıda bu terimleri bir sözlük gibi topladık: önce en sık çıkan 20 tanesini tek satırda, sonra konularına göre gruplayıp örnekle açıkladık. Hiçbirini ezberlemen gerekmiyor; bu sayfayı açık tutup takıldıkça bakman yeterli.

## En çok karşına çıkan 20 terim — Türkçe karşılığıyla

Aşağıdaki liste, AI ile uygulama yaparken ilk haftalarda en çok gördüğün terimlerin sade karşılıklarıdır:

1. Deploy — Yayına alma: uygulamayı sadece senin bilgisayarından çıkarıp internette herkesin erişebileceği yere koyma.
2. Repo (repository) — Depo: projenin tüm dosyalarının ve değişiklik geçmişinin durduğu yer; genelde GitHub'da.
3. Commit — Kayıt noktası: o ana kadarki değişikliklere "kaydet" işareti koyma; istersen geri dönebilirsin.
4. Push — Gönderme: bilgisayarındaki değişiklikleri uzaktaki depoya (GitHub) yollama.
5. Branch — Dal: ana koddan ayrı bir kopya; bir şey denerken bozsan bile ana kod etkilenmez.
6. Build — Derleme: yazılan kodu, tarayıcının veya sunucunun çalıştırabileceği pakete dönüştürme.
7. Localhost — Yerel: uygulamanın sadece senin bilgisayarında çalışan hâli (örn. localhost:3000); başkası göremez.
8. Prod (production) — Canlı ortam: gerçek kullanıcıların kullandığı sürüm. Karşıtı: dev, yani geliştirme ortamı.
9. Env (environment variables) — Ortam değişkenleri: API anahtarı, şifre gibi gizli ayarların koda yazılmadan tutulduğu yer.
10. Domain — Alan adı: sitenin internet adresi, örneğin siteadin.com.
11. Frontend — Ön yüz: kullanıcının gördüğü ekranlar, butonlar, tasarım.
12. Backend — Arka uç: veritabanı, mantık, giriş doğrulama; kullanıcı görmez ama her şey buradan döner.
13. Database — Veritabanı: kullanıcılar, kayıtlar gibi verilerin saklandığı yer (örn. Supabase).
14. API — Kapı: iki yazılımın birbiriyle konuşma yöntemi; "şunu ver" dersin, sana veri döner.
15. Bug — Hata: yazılımın beklenmedik veya yanlış davranması.
16. Prompt — Talimat: yapay zekâya ne yapmasını istediğini anlattığın metin.
17. Token — Parça: AI'ın metni böldüğü en küçük birim; hem maliyet hem uzunluk token'la ölçülür.
18. Context — Bağlam: AI'ın aynı anda "aklında tutabildiği" metin miktarı.
19. Framework — İskelet: sıfırdan yazmamak için kullanılan hazır kurallar bütünü (örn. Next.js).
20. Package — Paket: başkasının yazıp paylaştığı, projene eklediğin hazır kod parçası.

Bu yirmisini gözünle bir kez gezmek bile çoğu korkuyu siler: gördüğün gibi hiçbiri sihir değil, hepsi günlük bir işin adı.

## Proje ve kod dünyası: repo, commit, branch, push, pull, merge

Bu grup, kodunu kaybetmeden ve düzenli ilerlemek için kullandığın terimlerdir. Hepsi Git ve GitHub denen sistemin parçası. Şöyle düşün: repo (depo) projenin klasörü, commit ise o klasörün belirli bir andaki fotoğrafı. Her commit, "buraya kadar her şey çalışıyordu" diyebileceğin bir kontrol noktasıdır; bir şey bozulduğunda o fotoğrafa geri dönebilirsin.

Push, bilgisayarındaki commit'leri internetteki depoya (GitHub) yollamak demek; böylece bilgisayarın bozulsa bile kodun güvende. Pull ise tam tersi: uzaktaki son hâli bilgisayarına çekmek. Branch (dal) ise denemeler için ayrı bir kopya açmandır: yeni bir özellik ekleyeceksen ana koda dokunmadan bir branch'te denersin, çalışınca merge ile (birleştirme) ana koda katarsın.

Pratikte vibe coding yaparken bunları çoğu zaman yazmazsın bile; AI araçlarına Türkçe söyleyebilirsin: "bu değişiklikleri commit et", "GitHub'a push yap", "yeni bir branch aç". Önemli olan ne anlama geldiklerini bilmen; o zaman AI "commit'leyeyim mi?" diye sorduğunda ne dediğini anlarsın ve kör körüne onaylamazsın.

## Çalıştırma ve yayınlama: localhost, build, deploy, prod, env, domain

İkinci grup, uygulamanı "senin bilgisayarında çalışıyor" durumundan "internette herkes kullanabiliyor" durumuna taşıyan terimlerdir. Localhost, uygulamanın sadece senin makinende açıldığı adrestir; tarayıcıda localhost:3000 gibi bir şey görürsün ve bunu sadece sen görebilirsin. Build, yazdığın kodu çalıştırılabilir bir pakete çevirme adımıdır; "build başarısız" hatası, çoğu zaman yayına almadan önce yakaladığın bir uyarıdır.

Deploy, işte o paketi internetteki bir sunucuya koyup gerçek bir adresten erişilebilir yapmaktır — yani yayına alma. Yayına alınan canlı sürüme prod (production) denir; üstünde denemeler yaptığın güvenli kopyaya ise dev (development) denir. Bu ayrımı bilmek önemli: "prod'da bozuldu" demek, gerçek kullanıcıların etkilendiği anlamına gelir, o yüzden riskli denemeleri prod'da değil dev'de yaparsın.

Env (ortam değişkenleri), API anahtarı veya şifre gibi gizli bilgileri kodun içine yazmadan sakladığın yerdir; bunları asla herkese açık repoya koymazsın. Domain ise sitenin akılda kalan adresidir (siteadin.com). Bu beş terimi bilince "uygulamamı nasıl yayına alırım" sorusu korkutucu olmaktan çıkar: localhost'ta dene, build al, deploy et, domain bağla.

## Yapay zeka tarafı: prompt, token, context, model, API, MCP, agent, embedding

Üçüncü grup, doğrudan yapay zekâyla çalışırken duyduğun terimlerdir. Prompt, AI'a verdiğin talimattır; iyi prompt = net, örnekli, adım adım istek. Token, AI'ın metni böldüğü en küçük parçadır ve hem ücret hem de "ne kadar uzun metni işleyebilir" sınırı token üzerinden hesaplanır. Context (bağlam penceresi), AI'ın aynı anda aklında tutabildiği metin miktarıdır; proje büyüdükçe bağlamı düzenli tutmak işin püf noktası olur.

Model, AI'ın "beynidir" (Claude, GPT gibi); farklı modeller farklı hız ve yetenektedir. API, uygulamanın bu modele veya başka bir servise bağlanma kapısıdır. MCP (Model Context Protocol), AI aracını dış dünyaya — veritabanına, dosyalarına, takvimine — bağlayan standart bir köprüdür. Agent ise verdiğin hedefe göre kendi başına adım adım iş yapan AI'dır: tek soru-cevap değil, "şunu araştır, sonra şunu yap" diyebildiğin yapı. Embedding ise metni, AI'ın anlam olarak karşılaştırabildiği bir sayı dizisine çevirme işidir; arama ve öneri özelliklerinin temelidir.

Bu terimlerin her birinin ayrı, derinlemesine Türkçe anlatımı Vibe Coding Turkey rehberlerinde mevcut — MCP, AI agent ve embedding için vibecodingturkey.com'daki ayrı yazılara bakabilirsin. Sözlükte amaç, bir cümlede ne olduğunu anlaman; derinleşmek istersen kaynak hazır.

## Terimleri ezberlemek şart mı? Vibe coding'de ne kadar İngilizce yeter?

Dürüst cevap: hiçbirini ezberlemen gerekmiyor. Vibe coding'in tüm amacı, bu terimlerin arkasındaki işi senin yerine AI'ın yapması. Sen ne istediğini Türkçe anlatırsın, AI "commit'leyeyim mi, deploy edeyim mi" diye sorduğunda evet/hayır dersin. Yani terimleri bilmek bir tanıma meselesidir, ezber değil: kelimeyi gördüğünde ne olduğunu hatırlayıp paniğe kapılmamak yeterli.

Peki ne zaman gerçekten anlaman gerekir? İki durumda: para ve veri işin içine girince. Env değişkenlerini (API anahtarları) yanlış yere koyarsan gizli bilgin sızabilir; prod ile dev'i karıştırırsan gerçek kullanıcıları etkilersin; deploy ettiğin şeyin ne olduğunu bilmezsen yanlış sürümü yayına alabilirsin. Bu üç noktada terimi körü körüne onaylamak yerine ne yaptığını anlamak önemlidir. Geri kalanında AI'a güvenip akabilirsin.

Bu sözlük kimin için değil? Eğer hedefin profesyonel bir yazılım mühendisi olmak ve kodu elle yazmaksa, burası başlangıç; terimlerin teknik derinliğine ayrıca çalışman gerekir. Ama hedefin fikrini çalışan bir ürüne çevirmekse, bu yirmi-otuz terimi tanımak vibe coding'e güvenle başlaman için fazlasıyla yeterli.

## Türkçe takıldığında nereye sorarsın

Terimleri tanısan da, gerçek projede mutlaka "bu hata ne demek", "bu adımı atlayabilir miyim" gibi anlık sorular çıkar. İngilizce forumlarda (Stack Overflow, Reddit) cevap var ama dil bariyeri ve teknik jargon yeni başlayan için yorucu olabilir. Bu yüzden Türkçe, aynı yoldan geçmiş insanların olduğu bir topluluk işi çok hızlandırır.

Vibe Coding Turkey tam bu boşluk için kurulu: ücretsiz, Türkçe bir topluluk; AI araçlarıyla (Claude Code, Cursor, Lovable, v0) gerçek ürün çıkaran insanlar projelerini paylaşıyor, birbirine geri bildirim veriyor, takıldıkları terimi ve hatayı soruyor. Sözlükteki bir terim kafanı karıştırdığında ya da AI'ın yazdığı bir mesajı çözemediğinde, vibecodingturkey.com/tr/topluluk üzerinden sorabilir, başkalarının nasıl çözdüğünü görebilirsin.

Özetle: bu terimler vibe coding'in kapısındaki tabela gibidir — bir kez okuduğunda artık "yabancı" hissettirmezler. Sayfayı yer imlerine ekle, ilk projende takıldıkça geri dön, gerisini yaparak öğren. Vibe coding zaten tam olarak bunun için var: önce yap, terimleri yolda tanı.

## FAQ

### Vibe coding yapmak için bütün bu terimleri ezberlemem gerek mi?

Hayır. Vibe coding'in amacı, bu terimlerin arkasındaki işi yapay zekânın senin yerine yapması. Sen ne istediğini Türkçe anlatırsın, AI deploy, commit gibi adımları kendisi yapar. Sana düşen ezberlemek değil, tanımak: bir terim ekranda çıktığında ne anlama geldiğini hatırlayıp paniğe kapılmamak yeterli. Özellikle API anahtarları (env), prod ile dev ayrımı ve deploy gibi para ve veriye dokunan noktalarda ne yaptığını anlaman önemli; gerisinde akışa güvenebilirsin.

### Deploy ne demek, en basit haliyle?

Deploy, uygulamanı sadece senin bilgisayarında çalışır durumdan çıkarıp internette herkesin erişebileceği bir adrese koyma işidir; Türkçesi yayına almak. Yazdığın şey localhost'ta yani sadece sende açılıyorken kimse göremez. Deploy ettiğinde uygulaman bir sunucuya yüklenir ve bir adresten (örneğin siteadin.com) herkes girebilir. Vibe coding araçlarının çoğunda deploy tek tıkla ya da AI'a "bunu yayına al" demekle olur; arka planda kodun paketlenip sunucuya gönderilmesini ifade eder.

### Repo, commit ve push aynı şey mi?

Hayır, üçü farklı ama birbirine bağlı. Repo (depo), projenin bütün dosyalarının ve geçmişinin durduğu yerdir. Commit, o repodaki değişikliklere koyduğun bir kayıt noktasıdır — "buraya kadar her şey çalışıyordu" dediğin bir fotoğraf. Push ise commit'lerini kendi bilgisayarından internetteki depoya (GitHub) gönderme işidir. Sıra şöyle işler: dosyaları değiştirirsin, commit ile kaydedersin, push ile GitHub'a yollarsın. Böylece bilgisayarın bozulsa bile kodun güvende kalır ve istediğin ana geri dönebilirsin.

### API nedir, ne işe yarıyor?

API, iki yazılımın birbiriyle konuşma kapısıdır. Bir uygulama başka bir servisten bilgi almak istediğinde "şunu ver" diye API üzerinden sorar, karşı taraf da veriyi döner. Örneğin uygulaman hava durumunu göstermek istiyorsa, bir hava durumu servisinin API'sine bağlanır ve sıcaklık verisini çeker. Vibe coding yaparken API'leri çoğu zaman elle kodlamazsın; AI'a "şu servise bağlan ve veriyi getir" dersin. Önemli olan kavramı bilmek: API, uygulamanın dış dünyayla veri alışverişi yaptığı standart yoldur.

### MCP ile API arasındaki fark ne?

İkisi de bağlantı sağlar ama farklı katmanda. API, herhangi iki yazılımın veri alışverişi yaptığı genel kapıdır. MCP (Model Context Protocol) ise özellikle yapay zekâ araçlarını dış dünyaya — veritabanına, dosyalarına, takvimine — bağlamak için tasarlanmış standart bir köprüdür. Yani MCP, AI'ın "ellerini" uzatıp gerçek servislerle iş yapmasını sağlar. Basitçe: her MCP bir tür bağlantıdır ama amacı doğrudan AI aracına yetenek kazandırmaktır. MCP'nin ayrıntılı Türkçe anlatımı Vibe Coding Turkey rehberlerinde mevcut.

### Terimler hep İngilizce, yapay zekâya Türkçe komut verebilir miyim?

Evet, verebilirsin. Claude Code, Cursor, Lovable gibi araçlar Türkçe talimatları gayet iyi anlar; "bu değişiklikleri kaydet", "GitHub'a gönder", "önceki sürüme dön" diyebilirsin. İngilizce olan şey genelde araçların menü ve buton yazılarıdır, senin verdiğin komut değil. Yani vibe coding'i baştan sona Türkçe düşünerek yapabilirsin; bu sözlükteki terimleri bilmen, sadece ekranda gördüğün İngilizce kelimeleri çözmen için. Pratikte çoğu kişi komutları Türkçe verip sonucu Türkçe değerlendiriyor.

### Bu terimleri öğrenmek için Türkçe kaynak var mı?

Var. "Vibe coding nedir" anlatan birçok Türkçe yazı bulunsa da, bu terimleri tek tek sade biçimde toplayan kaynak az. Vibe Coding Turkey, MCP, AI agent, embedding gibi terimlerin her biri için ayrı Türkçe rehber yayımlıyor ve ücretsiz bir toplulukta takıldığın terimi sorabiliyorsun. Bu sözlük sayfasını başlangıç olarak kullan, derinleşmek istediğin terim için ilgili rehbere geç, anlık takıldığında ise vibecodingturkey.com/tr/topluluk üzerinden aynı yoldan geçmiş kişilere sor.